17 November 2026 Margot Brouwer over Sterrenstof en wij.
Lezing: Kun je als sterrenkundige nog in God geloven, en zo ja, hoe? Dr. Margot Brouwer groeide op in een gelovig gezin, maar werd aan de universiteit geconfronteerd met een heel ander wereldbeeld: een leeg, onbarmhartig universum waarin voor God geen plaats lijkt. In diens debuut ‘Sterrenstof zijn wij’ neemt Margot de lezer mee in diens levenslange worsteling met existentiële vragen. Wat doe ik hier op aarde? Wie of wat ben ik? Heeft mijn leven zin? En wat gebeurt er met me als ik uiteindelijk sterf? Gelukkig is Margot niet de eerste die hier diep over heeft nagedacht. De filosoof Benedictus de Spinoza, geestelijk vader van de Verlichting, werkte vier eeuwen geleden al uit hoe wij verbinding, zin, en zelfs geluk kunnen vinden in onze eenheid met een oneindig Heelal dat hij ‘God’ durfde te noemen. Vooral in onze tijd kan deze driehoeksverhouding tussen wetenschap, filosofie en zingeving onze blik verwijden van de waanzin van alledag naar de peilloze diepten van ruimte en tijd, en uiteindelijk naar wie wij werkelijk zijn.
Korte biografie: Margot Brouwer (die/diens) stoeit al van kinds af aan met vragen over het leven, het universum en alles. Die studeerde natuur- en sterrenkunde aan de Universiteit van Amsterdam, promoveerde aan de Universiteit Leiden op het onderwerp van donkere materie en alternatieve zwaartekracht, en werkte als sterrenkundig onderzoeker aan de Universiteiten van Amsterdam en Groningen. Nu schrijft Margot over het snijvlak van wetenschap, filosofie en zingeving, maakt podcasts en geeft regelmatig lezingen. Voor meer info, zie: www.margotbrouwer.nl.
20 Oktober 2026 Hanna Laurens over Energeia, geluk en zelfbewustzijn: Aristoteles over leven en zelfliefde.
Cogito Ergo Sum: door velen wordt Descartes als ‘ontdekker’ van het bewustzijn gezien. Plato en Aristoteles hadden geen woord voor bewustzijn en daarom ook het concept niet – zo wordt er geredeneerd. Maar klopt dat beeld wel? Aristoteles stelt expliciet dat wij waarnemen dat we waarnemen, en ook zijn idee van wat leven is heeft alles te maken met bewustzijn. Deze lezing onderzoekt deze vraag en gaat in op uitdagende Aristotelische thema’s zoals wat de ziel is en hoe de Onbewogen Beweger het paradigma is van alles wat leeft.
Hannah Laurens is universitair docent aan de Faculteit Wijsbegeerte van de Rijksuniversiteit Groningen. Voorheen doceerde zij aan de universiteit van Oxford en in het Verenigd Koninkrijk voltooide zij ook haar studies. Zij behaalde haar PhD aan de Universiteit van St Andrews cum laude en in 2018 ontving zij de Graduate Essay Prize van de British Society for the History of Philosophy. Naast haar onderzoek in de antieke filosofie verdiept zij zich ook in Spinoza en Spinozistische denkers. In 2019 publiceerde zij ‘De rede: bron van geluk voor iedereen. Inleiding tot de filosofie van Adriaan Koerbagh (1633–1669)’.
15 September 2026 Ruben Endendijk over Blijf de aarde trouw. Het ecologisch denken van Nietzsche als antwoord op het nihilisme.
In deze lezing zal Ruben Endendijk het ecologische denken van de Duitse filosoof Friedrich Nietzsche (1844-1900) nader toelichten. Nietzsche staat in ons culturele geheugen gegrift als de denker die de dood van God (en het nihilisme dat daaruit voortvloeit) aankondigde. Minder bekend is zijn antwoord op het nihilisme dat samengevat kan worden met de strijdkreet “blijf de aarde trouw!”. In het denken van Nietzsche staat de onlosmakelijke band tussen mens en aarde centraal. Na de dood van God dolen we rond zonder vaste waarden, waarheden, of richtinggevende moraal. Alleen de aarde is overgebleven als een rotsvaste en onontkenbare schoot van de mens. Hoe denkt Nietzsche precies over deze band? Kunnen we in zijn denken een ecologische dimensie ontwaren? En welke elementen uit zijn filosofie kunnen voor de huidige (precaire) ecologische en klimatologische toestand van toepassing zijn?
Ruben Endendijk (1986) is literatuurwetenschapper, filosoof, en boekhandelaar. In 2021 op een proefschrift over de rol van waanzin in Spinoza’s denken.
20 Oktober 2026
15 September 2026