In chronologische volgorde staan hier al onze vorige lezingen vermeld
21 April 2026
Roxane van Iperen over Ik zie wat ik geloof.
April is de Maand van de Filosofie. Elk jaar is er een nieuw thema en verschijnt er een speciaal essay. In 2026 is het thema: ‘Ken onszelve’.
We leven in een tijd waarin het gevoel van een gezamenlijk ‘wij’ minder sterk is. Horen we vooral bij onszelf? Of ook bij onze buurt, ons land of de wereld? En wat betekent dat voor hoe we met elkaar omgaan? Het thema nodigt uit om na te denken over wie we zijn en hoe we samen een ‘wij’ kunnen vormen.
Dit jaar schrijft Roxane van Iperen het essay. De titel is Ik zie wat ik geloof. In dit essay legt zij uit hoe grote technologiebedrijven invloed hebben op wat wij zien en denken. Steeds vaker zien mensen vooral informatie die past bij wat zij al geloven. Wat betekent dat voor onze kijk op de wereld?
Tijdens de lezing vertelt Van Iperen over haar essay. Ze legt uit hoe dit werkt en wat dit met onze samenleving doet. Ook geeft zij tips om kritisch te blijven en zelf na te denken. Na afloop kun je vragen stellen.
Biografie:
Schrijver en jurist Roxanne van Iperen heeft zich ontwikkeld tot een van de meest toonaangevende opiniemakers van Nederland. In 2018 brak ze door met de bestseller ’t Hooge Nest, een indrukwekkend oorlogsverhaal over verraad, moed, en de kracht van verzet in donkere tijden. Na deze publicatie sprak ze zich in tal van essays en artikelen uit over maatschappelijke thema’s als de bedreiging van de democratie, het gevaar van complotdenken en het afnemen van kansengelijkheid. In haar recent gepubliceerde essay Eigen planeet eerst, vraagt ze zich af of onze democratische rechtstaat er voldoende op ingericht is om het klimaatprobleem te kunnen oplossen. Naast haar artikelen over belangrijke maatschappelijke kwesties, is ze ook regelmatig te zien bij de talkshow Eva, waar ze deel uitmaakt van het maandelijkse boekenpanel.
Let op: locatie is de bibliotheek. Aanmelden verplicht.
24 Maart 2026
Hilde Hoving over:
Relatie filosofie – theologie, ofwel het
spanningsveld eindigheid-oneindigheid.
Aan de hand van een aantal toonaangevende filosofen en theologen zal ik laten zien hoe de filosofie de theologie door de eeuwen heen heeft beïnvloed. Rode draad van mijn lezing is de zogenaamde metafysica, een deeldiscipline binnen de filosofie die de vraag stelt naar het hoogste Zijn als fundament van onze contingente werkelijkheid. Mijn stelling is dat de metafysica is ingegeven door een onverwoestbaar verlangen van de mens naar oneindigheid ofwel onsterfelijkheid. De Verlichting luidt de secularisatie in. Er ontstaat een breuk tussen de empirisch verifieerbare wetenschappen enerzijds en de speculatieve filosofie/theologie anderzijds. We zullen zien hoe Nietzsche een eind maakt aan de idee van een bovennatuurlijke werkelijkheid, die hij als een vlucht uit de concrete werkelijkheid beschouwt.
Biografie:
Theoloog
Naast de opvoeding van mijn twee kinderen ben ik theologie gaan studeren en in 2000 cum laude afgestudeerd op het werk van de Belgische filosofe, psychoanalytica en taalkundige Luce Irigaray. Jarenlang was ik werkzaam als docent godsdienstfilosofie en genderstudies aan de NHL Leeuwarden en verzorgde ik colleges aan de seniorenacademie. Ruim vijftien jaar leid ik uitvaarten vanuit christelijk of humanistisch perspectief.
Ik geef lezingen en doceer filosofie aan kleine groepen. Zie voor verdere informatie categorie Theologie.
Kunstenaar
Kunst, filosofie en religie beïnvloeden elkaar en zetten aan tot verbeelden en symboliseren. Zij bieden speelruimte voor datgene wat onzegbaar en onbeeldbaar is. Daarin ligt voor mij een belangrijk moment van fascinatie.
Mijn opvattingen en gevoel voor kunst en schoonheid zijn onder andere gevormd door jarenlange opleiding en oefening in de Japanse bloemsierkunst – Ikebana. Het schrijven van haiku heeft mij mede geschoold in de kunst van het weglaten. Beide kunstuitingen zijn geworteld in de Zenfilosofie, waarbinnen het gaat om een innerlijke identificatie met datgene wat je creëert. Daarnaast hebben de kunstfilosofie (esthetica) en de visie van toonaangevende kunstenaars mij geïnspireerd.
Vanaf 2015 ben ik intensief gaan schilderen. Ik heb een eigen gemengde techniek ontwikkeld, waarbij ik hoofdzakelijk acrylverf, inkt, zand en dun papier gebruik. Mijn intentie is iets uit te drukken van de menselijke conditie; de mens – geworteld in het aardse, verlangend naar transcendentie.
17 Februari 2026
Arnold Ziegelaar:
Over Zingeving in onze huidige cultuur.
naar aanleiding van zijn boek:
De wandelaar en zijn schaduw.
Deze lezing is bedoeld voor iedereen die zich wil bezinnen op de levensbeschouwelijke crisis van dit moment en een verlangen voelt naar het religieuze zonder zich thuis te voelen bij traditionele religies. Want de mens is wezenlijk religieus en intellectueel. Deze twee facetten zijn in de voorbije eeuwen in conflict geraakt.
In de lezing wordt de religieuze Verduistering die met de Verlichting is samengegaan geannalyseerd aan de hand van Kierkegaard, Nietzsche en Camus en gaan we opzoek naar een nieuwe levensbeschouwelijke oriëntatie. Want ook als we niet aannemen dat er een God bestaat, zijn er vormen van religieus denken mogelijk, bestaande uit contemplatie van het mysterie van het bestaan. En zo kunnen we onze relatie met de natuur, de kosmos, de aarde en ons bewustzijn verdiepen. Dit wordt getoond aan de hand van filosofische overwegingen en poëtische ervaringen.
Arnold Ziegelaar is filosoof, docent en schilder. Hij verricht promotie-onderzoek over de grondvraag van de metafysica. Hij publiceerde eerder de boeken Aardse mystiek en Oorspronkelijk bewustzijn.
20 januari 2026
Ivonne Bleize over Emotionele intelligentie.
Hoe je van lummelen een beter mens wordt.
In deze lezing schetst Yvonne het belang van emotionele intelligentie in ons leven en hoe de ontwikkeling daarvan onze relaties lichter en rijker maakt. Ze neemt ons mee in de kracht van het nietsdoen: een staat van rust waarin ons brein de ruimte krijgt om precies deze vorm van intelligentie te versterken. Dat leidt tot beter zelfinzicht, meer empathie en grotere creativiteit. Vanuit een filosofisch perspectief laat Yvonne zien dat dit verschijnsel van alle tijden is, maar ook waarom aandacht voor lummelen in de huidige tijdgeest urgenter en waardevoller is dan ooit.
Yvonne Bleize (1966) groeide op in Drachten, werkte door heel Nederland maar bleef altijd in Fryslân wonen. In haar werk zoekt ze altijd naar de juiste energie en ontwikkeling. Alhoewel haar middelbare schooltijd dit niet deed vermoeden behaalde ze op latere leeftijd twee masters (corporatie communications en Arbeids-en Organisatiepsycholoog) en is ze nu onder andere eerstejaars student aan de Kunstacademie. Haar nieuwsgierigheid naar hoe mensen werken, spelen en groeien met elkaar levert een zeer veelzijdig arbeidsverleden op. Emotionele intelligentie en Ethisch handelen zijn haar favoriete onderwerpen. Yvonne werkt voor overheden en in het bedrijfsleven (www.bleize.nl) en geeft zakelijk-creatieve workshops (www.bloeistudio.nl)
18 november 2025
Prof. Alyt Damstra over:
Wetenschapsweerstand in de politiek, ofwel, feiten moeten zich schikken naar politieke voorkeur
In de lezing zal ze stilstaan bij de relatie tussen wetenschap en politiek en de bijzondere rol die adviesraden spelen als verbindende schakel tussen beide domeinen. De digitale informatieomgeving waarin grote technologiebedrijven de dienst uitmaken en de wereldwijde opmars van populistische politiek maken de opgave voor deze partijen niet eenvoudig. Kennis staat onder druk, voor elk standpunt is online wel een onderbouwing te vinden. Hoe kunnen kennisinstellingen en adviescolleges hun werk goed blijven doen, zeker wanneer hun deskundigheid politiek zeer gevoelige onderwerpen betreft?
Alyt Damstra (1983) is opgegroeid in Friesland en ging in Drachten naar de middelbare school. Na enkele jaren in het theater begon ze in 2010 aan een studie Politicologie en promoveerde ze in 2020 in de Politieke Communicatie aan de Universiteit van Amsterdam. In veel van haar onderzoek staat de relatie tussen mediaberichtgeving en publieke opinie centraal. De afgelopen jaren was ze betrokken bij een onderzoeksproject naar knowledge resistance, waarbij ze keek naar het ontstaan van overtuigingen die niet te rijmen zijn met wetenschappelijke inzichten. Sinds 2020 werkt ze bij de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid in Den Haag, waar ze onder meer betrokken was bij rapporten over corona- en mediabeleid. Begin dit jaar sprak ze haar oratie uit ter aanvaarding van de bijzondere leerstoel kennis en strategische beleidsadvisering aan de afdeling Politicologie van de Universiteit van Amsterdam.
21 oktober 2025
Naud van der Ven over Genoeg verbinding.
Waarom scheiding zo gek nog niet is.
Geregeld klinkt de klacht over doorgeschoten individualisering en groeiende eenzaamheid. Als oplossing wordt vaak ‘verbinding’ gepredikt – ook door psychiaters, die wijzen op volle wachtkamers als gevolg van een gebrek daaraan. Maar wat wordt er eigenlijk bedoeld met ‘nieuwe verbinding’? Terug naar de zuilen, dorpsgemeenschappen of vakbonden van vroeger, waarin velen zich juist beklemd voelden? De lezing stelt de alomtegenwoordige slogan van ‘verbinding’ ter discussie. Als er al behoefte is aan nieuwe vormen van verbinding, dan moet die gestoeld zijn op een visie op het sociale die ruimte laat voor individuele eigenheid. Aan de orde komt het denken van Emmanuel Levinas, die socialiteit juist baseert op de scheiding tussen mensen – een paradoxale maar diepzinnige voorwaarde voor werkelijke ontmoeting. De relevantie van Levinas’ gedachtegoed wordt getoetst aan de praktijkervaringen van psychiaters die actief zoeken naar nieuwe vormen van verbinding.
Naud van der Ven studeerde geschiedenis en semitistiek en werkte van 1990 tot 2019 als adviseur bedrijfsprocessen bij de gemeente Amsterdam. Hij promoveerde in 2006 bij René ten Bos op ‘Schaamte en verandering: Denken over organisatie-verandering in het licht van de filosofie van Emmanuel Levinas’. Sindsdien geeft hij workshops over de vraag ‘Wat gebeurt er als de ene mens denkt voor de andere?’, waarin de filosoof Levinas en het verschijnsel ‘denkschaamte’ centraal staan.
16 september 2025
Prof. Theo de Wit over Het verlangen
naar een Heimat in de politiek.
Wij Europeanen tussen Verlichting en Romanantiek, ofwel: het verlangen naar een heimat in de politiek. De recente verkiezingen, maar ook de ontwikkelingen elders in Europa hebben ons hardhandig geleerd dat ‘ergens bij horen’, een gedeelde cultuur, taal en geschiedenis niet ietsvan het verleden zijn, net zomin als het onderscheid tussen wij en zij zoals dat door elke natie staat wordt gemaakt. We zijn niet alleen kinderen van de Verlichting maar ook van de Romantiek.
Tijdens deze lezing wordt de vraag op geworpen hoe we tegemoet kunnen komen aan dat romantische verlangen naar begrensdheid en geborgenheid van een Heimat, zonder in giftig nationalisme en xenofobie te belanden.
Theo de Wit is politiek theoloog en filosoof. Hij is emeritus hoogleraar Vraagstukken geestelijke verzorging in justitiële inrichtingen aan Tilburg University en gasthoogleraar aan de Universiteit Stellenbosch. Naast zijn werk over denkers als Carl Schmitt, Walter Benjamin en Thomas Hobbes, spreekt hij zich regelmatig uit op het snijvlak van religie en politiek, en van literatuur en strafrecht.
Maand van de filosofie. 
Spreker: Stine Jensen over “Zal het mij een zorg zijn.
Het Programma:
“Zal het jou een zorg zijn? Over de rol van publieksfilosofie bij mediastormen”
We winden ons op, maken ons zorgen. En worden dagelijks overspoeld door beelden en informatie. Misschien wel zozeer dat je soms denkt: het zal me een zorg zijn. In deze lezing verkent filosoof, schrijver en programmamaker Stine Jensen hoe mediastormen en mediahypes ontstaan. Wat speelt er daarbij onder de oppervlakte en hoe kun je filosofie inzetten om hypes te duiden en vat op je zorgen over de wereld te krijgen? Hoe kun je ontsnappen aan de waan van de dag? Jensen illustreert haar verhaal aan de hand van voorbeelden uit de kunst, cultuur, cartoons en nieuws.
Stine Jensen (1972) is filosoof, schrijver en programmamaker bij omroep HUMAN. Ze werd in Denemarken geboren als de helft van een eeneiige tweeling. Het gezin Jensen emigreerde op jonge leeftijd naar Nederland. Ze studeerde literatuurwetenschap (cum laude) en filosofie in Groningen, waarna ze verder ging aan de Universiteit van Maastricht en promoveerde op Waarom vrouwen van apen houden. Stine maakt ook televisieprogramma’s: Dus ik ben (HUMAN) gebaseerd op de gelijknamige bestseller. www.stinejensen.n
18 maart 2025
Onno Zijlstra over Wat bezielt Kierkegaard?
Een lezing over Kierkegaards schrijverschap en de filosofie van Johannes Climacus.
18 februari 2025
Filosoof, publicist, spreker, columnist
Hans Schnitzler over Versmelting van mens en machine
Naarmate we meer gaan samensmelten met onze technologieën en we langzaam maar zeker in cyborgs veranderen – half mens, half machine – wordt de vraag naar ons mens-zijn steeds relevanter. Wat maakt de mens tot mens en wat betekent menselijke waardigheid in tijden van AI, digitalisering en robotisering? Worden we batterijen voor de machine of behouden we onze waardigheid en autonomie? In zijn lezing zal Hans hierop reflecteren en benadrukken dat de vraag naar techniek in feite een vraag naar ethiek is.
Aanvankelijk opgeleid als docent geschiedenis. In 2009 voltooide hij zijn studie filosofie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Sindsdien houdt hij zich bezig met het uitwerken van zijn filosofische inzichten en het schrijven van essays en opiniestukken. Centrale thema’s in zijn werk zijn de invloed van digitalisering op de alledaagse leefwereld, ethiek, onderwijs en burgerschapsvorming. Mede-grondlegger van de Bildung Academie en schrijft columns en essays voor het journalistieke platform Follow the Money en treed met regelmaat aan bij het radioprogramma Met Het Oog op Morgen om te praten over actuele maatschappelijke kwesties.
21 januari 2025
Harm Dame over Wat is Wij
Socioloog, filosoof
Polarisatie, het Van Dale-woord van het jaar 2024. Wij tegenover zij. Wie “wij” zegt, zegt tegelijk “jullie”, of “zij”, dat wil zeggen “niet-wij”. Maar wat wil dat zeggen, “wij”? Het “wij” van de voetbalclub is iets anders dan het “wij” van de familie, het “wij” van de houseparty of het “wij” van een onderzoeksinstituut. Wat maakt “wij” tot “wij”? Om die vraag te onderzoeken gaan we te rade bij de theoloog Dietrich Bonhoeffer, die in zijn dissertatie uit 1930 vier typen van “wij” onderscheidt in de westerse cultuur. Aan de hand van deze vier typen onderzoeken we wat er gaande is in onze samenleving als het gaat over “wij”. Leidt “wij” altijd tot polarisatie? En wat blijft er van “ik” als “wij” alle aandacht krijgt?
Harm Dane (1949) studeerde sociologie en sociale filosofie aan de VU en promoveerde in 1995 aan de Theologische Universiteit Kampen op een onderzoek naar de grondslagen van kerkelijk vormingswerk. Na een docentschap in het HBO was hij vele jaren werkzaam in diverse functies het landelijke kerkenwerk. Na de vorming van de PKN was hij studiesecretaris ten dienste van het moderamen van de synode en directie van de Dienstenorganisatie. Hij publiceerde na zijn pensionering een boek over Robinson Crusoe onder de titel Zelfredzaam… en een boek over de schilder El Greco en zijn werk onder de titel Verf en Vuur, in gesprek met El Greco. Hij was acht jaar voorzitter van de Algemene Kerkenraad van de Protestantse Gemeente Amersfoort. Als hobby beoefent hij de grafische kunst.